آزمایشگاه پسماند
سامانه جامع مقررات، ایمنی و کاربری تجهیزات
اتصال اینترنت قطع است. اطلاعات ذخیرهشدهٔ پورتال، راهنماها و دادههای MSDS در دسترس هستند؛ ویکیپدیا و سرویسهای آنلاین ممکن است باز نشوند.
ساعت کاری و ضوابط ورود
- ساعت کاری آزمایشگاه: از ساعت ۷:۰۰ صبح تا ۱۶:۰۰ میباشد.
- افراد مجاز: فقط دانشجویان لیست پیوست اجازه حضور در آزمایشگاه و کار با دستگاههای مربوطه را دارند.
- حداکثر مدت دوره: مدت حضور در آزمایشگاه برای دانشجویان کارشناسی ارشد حداکثر ۹ ماه است.
- خروج از آزمایشگاه: پس از خروج، حتماً چک کنید درب قفل، چراغها خاموش و کولر خاموش باشد.
پوشش حفاظتی و بهداشت
- پوشش حفاظتی فردی (PPE): استفاده از روپوش آزمایشگاهی، دستکش یکبار مصرف، ماسک و عینک برای همه دانشجویان الزامی است.
- برگه اطلاعات ایمنی (MSDS): دانشجو موظف است قبل از استفاده از مواد شیمیایی، برگه اطلاعات ایمنی آن را مطالعه کند.
- خوردن و آشامیدن: از خوردن و آشامیدن در محیط آزمایشگاه اکیداً خودداری کنید.
کار با اسیدها و بازها
- رقیقسازی اسیدها: هرگز آب را روی اسید نریزید. ابتدا آب در ظرف ریخته شود و اسید آرام، تدریجی و مرحلهای زیر هود به آب اضافه شود.
- رقیقسازی بازها: فرآیند گرمازاست. ابتدا آب داخل بشر یا ارلن ریخته شود و باز آهسته و مرحلهای اضافه گردد.
- ترکیب اسید و باز: ترکیب مستقیم اسید غلیظ و باز قوی ممنوع است. هر دو ماده باید ابتدا رقیق شوند (معمولاً ۱ مولار).
- محل انجام واکنش: ترکیب مواد شیمیایی، اسیدها و حلالها حتماً باید زیر هود انجام شود.
دفع پسماندهای آزمایشگاهی
- ممنوعیت تخلیه در سینک: هرگونه تخلیه حلالها، مواد اسیدی و بازی و پسماندها در سینک اکیداً ممنوع است.
- دفع صحیح پسماند: دفع پسماندهای شیمیایی (اسیدی/بازی، فلزی، آلی، سمی، جامد آلوده) بر اساس دستهبندی الزامی است.
- بطری پسماند: دانشجو موظف است پسماند شیمیایی خود را در بطری شیشهای لیبلدار ریخته و زیر سینک بگذارد.
تجهیزات، نظافت و خسارت
- استفاده از دستگاهها: تنها پس از آموزش مجاز است. هرگونه نقص باید فوراً گزارش شود.
- ایمنی برق: بلافاصله پس از اتمام کار با هر دستگاه، آن را از پریز برق جدا کنید.
- خروج اموال: خروج تجهیزات، مواد، لوازم شیشهای و مصرفی تحت هیچ شرایطی مجاز نیست.
- نظافت ظروف: تمیز کردن کامل لوازم شیشهای و وسایل عمومی پس از کار و بازگرداندن به جای خود الزامی است.
- خسارت: در صورت شکستن یا آسیب به لوازم، باید آن را مجدداً تهیه و جایگزین کنید.
انضباط و بهداشت میز کار
- بهداشت میز کار: پیش از کار، روی میز سفره یکبار مصرف بیندازید و پس از کار، آن را دور انداخته و میز را با پارچه نمدار تمیز کنید.
- محیط پایلوت: دانشجویانی که پایلوت دارند باید همیشه محیط کار خود را مرتب، تمیز و بدون آلودگی نگه دارند.
- نگهداری عمومی: در حفظ دستگاهها و تمیز نگه داشتن سینک و محیط آزمایشگاه کوشا باشید.
راهنمای کاربری و نگهداری دستگاه سانتریفیوژ
دستورالعمل جامع آمادهسازی، تنظیمات دورانی و ایمنی کاربری
۱. آمادهسازی و اقدامات قبل از کار
- باز کردن اضطراری درب: در صورت لزوم، پیچگوشتی همراه دستگاه را از سوراخ سمت راست بدنه وارد کرده و به آرامی فشار دهید.
- جاگذاری بسکتها: بسکتها را دقیقاً روبروی شماره حکشده روی روتور و با جهت شماره به سمت هد قرار دهید.
- بالانس نمونهها: بالانس کامل هد، بسکتها و لولهها الزامی است. در دستگاههای سوئینگ ۴۰۰۰ دور، حتماً از پولک ضربهگیر برای جلوگیری از شکستن لولهها استفاده کنید.
- اتصال برق: دوشاخه را مستقیماً به پریز ارت متصل کنید. استفاده از سه-راهی دیواری اکیداً ممنوع است.
۲. تنظیمات حافظه و سیکل کاری (Memory Edit)
- توسط کلیدهای UP و DOWN روی منوی
MEMORY EDITرفته و ENTER بزنید. - شماره حافظه را انتخاب کنید. با کلیدهای جهتدار دور دستگاه (RPM) یا نیروی گریز از مرکز (RCF) را تنظیم نمایید.
- تایمر را برحسب دقیقه و ثانیه تنظیم و با فشردن نهایی ENTER ذخیره کنید (کلید ESC بدون ذخیرهسازی خارج میشود).
۳. راهاندازی و اتمام سیکل
- راهاندازی عادی (Memory Run): منوی مربوطه را انتخاب کرده و اجرا کنید.
- راهاندازی سریع (Fast Run): با انتخاب
FAST RUN (M1)حافظه شماره ۱ فوراً اجرا میشود. - وضعیت درب: دستگاه تا زمان بسته شدن کامل درب، کار را آغاز نخواهد کرد.
- تغییر واحد نمایش: فشردن کلید ENTER در حین چرخش، نمایش را بین RPM و RCF سوئیچ میکند.
- توقف: دستگاه پس از اتمام تایمر طبق شیب کاهش سرعت متوقف شده و درب باز میشود (ESC برای توقف اضطراری است).
۴. تنظیم شیب شتاب و ترمز (Brake Rate)
- در منوی
RAMP RATE SETشیب افزایش (Rise Ramp) را از ۱۰٪ تا ۱۰۰٪ تنظیم کنید. - شیب کاهش (Fall Ramp) را تنظیم کنید (در دستگاههای بالای ۱۰ هزار دور، این مقدار ایمنی حداکثر ۶۰٪ است):
• ۱۰٪ تا ۴۵٪: کاهش تدریجی و آرام دور موتور.
• ۵۰٪: توقف طبیعی موتور بدون استفاده از سیستم ترمز الکتریکی.
• ۵۵٪ تا ۱۰۰٪: ترمز الکتریکی فعال (اعداد بالاتر = ترمز شدیدتر و توقف سریعتر).
۵. راهنمای تعویض روتور
- نشانه رنگی روی روتور جدید باید دقیقاً با نشانه روی شفت دستگاه همراستا باشد.
- پیچ روتور را با آچار بکس در جهت عقربههای ساعت محکم و برای باز کردن در خلاف جهت بچرخانید.
- محدودیتهای سرعت روتورها:
• روتور فیکس فالکن ۵۰ و ۱۵: فقط محدوده ۵۰۰ تا ۱۰,۰۰۰ RPM مجاز است.
• هد فیکس میکروتیوب: فقط محدوده ۵۰۰ تا ۱۴,۰۰۰ RPM مجاز است.
۶. نگهداری و اصول HSE
- نظافت روزانه: محفظه دستگاه را روزانه با محلول هیپوکلریت سدیم ۳٪ تمیز کنید.
- صدای ناهنجار: در صورت شنیدن هرگونه صدای غیرطبیعی، دستگاه را بلافاصله خاموش کنید.
- شکستن لولهها: دستگاه را خاموش کرده و حداقل ۳۰ دقیقه درب آن را باز نکنید تا ذرات معلق (ایروسل) فروکش کنند؛ سپس با دستکش و ماسک و هیپوکلریت ۳٪ ضدعفونی کنید.
- هشدار مهم: هرگز محلول تمیزکننده را مستقیماً داخل دستگاه اسپری نکنید؛ فقط از پارچه نیمهمرطوب استفاده کنید.
- بازدید فنی ذغالهای موتور باید به صورت سالانه انجام شود.
راهنمای کاربری و نگهداری دستگاه فور (Oven)
راهنمای استقرار، برنامهریزی حرارتی، عیبیابی و خطاها
۱. استقرار و راهاندازی اولیه
- دستگاه را روی سطح تراز قرار داده و دوشاخه مجهز به ارت را وصل کنید.
- دستگاه را با کلید POWER (۰/۱) روشن کنید. عبارت
STOPو دمای مخزن به طور متناوب نمایش داده میشوند.
۲. تنظیم زمان و دما
- تنظیم زمان: ولوم را ۱ بار فشار دهید و بچرخانید (حداکثر ۹۹۰ دقیقه). مقدار
0معادل کارکرد دائم است (نمایشOFF.t). زیر ۱۲۰ دقیقه گامها ۱ دقیقهای و بالای آن ۱۰ دقیقهای هستند. - تنظیم دما: ولوم را مجدد فشار دهید و دما را از دمای محیط تا حداکثر ۲۰۰ درجه سانتیگراد تنظیم کنید.
۳. عملیات گرمادهی و پایان کار
- ولوم را مجدداً فشار دهید تا عبارت
STARTدیده شود. - حدود ۳۰ الی ۱۲۰ دقیقه طول میکشد تا دستگاه به دمای تنظیمشده برسد. پس از رسیدن به دما، ۳ بوق هشدار صوتی پخش شده و تایمر آغاز میشود.
- پس از اتمام زمان، عملیات متوقف شده و
End.tیاEnd.Eنمایش داده میشود. - نکات مهم: پس از استارت، پارامترها قفل میشوند. برای تغییر، ولوم را بیش از ۳ ثانیه نگه دارید تا سیستم ریست شود. در صورت قطع برق، چرخه به صورت خودکار ادامه مییابد.
۴. سرویس، نگهداری و ایمنی
- قبل از استارت، مطمئن شوید هیچ شیء متفرقهای درون مخزن قرار ندارد.
- مهم: از ورود مواد اسیدی به داخل مخزن اکیداً خودداری کرده و هرگز نمونههای اسیدی با درصد بالا را در این دستگاه قرار ندهید.
- درب دستگاه: جهت ثبات دما، برای گذاشتن و برداشتن نمونهها درب دستگاه را بیشتر از ۱۵ ثانیه باز نگه ندارید (در غیر این صورت بوق هشدار پخش خواهد شد).
- در صورت وقوع حادثه یا واژگونی، فوراً دوشاخه برق را جدا کنید یا فیوز مینیاتوری پریز را قطع نمایید.
- دستگاه را در محیط بدون رطوبت، گرد و غبار و عاری از بخارات قابل اشتعال نصب کنید. از غوطهور کردن آن در آب خودداری نمایید.
۵. راهنمای خطاها و کدهای وضعیت
برد فرمان فور مجهز به الگوریتم کنترلی PID و رله قطع المنت است. در جدول زیر، کدهای خطا به همراه معنای آن آمده است:
| کد خطا | مفهوم خطا | اقدام / تأثیر بر کاربری |
|---|---|---|
| E.H.t | افزایش دما بیش از حد مجاز | سیستم المنت را قطع میکند. تنظیمات ایمنی را بررسی کنید. |
| Lo.t | کاهش دما کمتر از حد خطا | بررسی نشت حرارتی درب یا عملکرد المنت. |
| t | عدم رسیدن به دما در ۳ ساعت | نشانه خرابی سیستم گرمایشی یا سوختن المنتها. |
| E.SEN | خرابی یا عدم شناسایی سنسور دما | کنترلر سنسور PT100 را نمیشناسد. نیاز به تعویض سنسور. |
| آلارم مکرر | باز ماندن درب بیش از ۱۵ ثانیه | بوق هشدار در هر ثانیه جهت یادآوری بستن درب دستگاه. |
راهنمای کاربری و نگهداری دستگاه pH متر رومیزی مدل PH500
راهنمای کامل آمادهسازی، کالیبراسیون چندنقطهای، تنظیم پارامترها و عیبیابی خطاهای الکترود
۱. نکات ایمنی و اقدامات احتیاطی
- محیطهای انفجاری: هرگز دستگاه را در معرض محیطهای انفجاری قرار ندهید. بدنه دستگاه کاملاً آببندی نشده است و ورود جرقه یا گازهای خورنده ممکن است منجر به انفجار یا آسیب شدید شود.
- ایمنی مواد شیمیایی: هنگام کار با حلالها و مواد شیمیایی، دستورالعملهای کاربری و مقررات عمومی ایمنی آزمایشگاه را به دقت رعایت فرمایید.
- تعمیر و نگهداری: هرگز بدنه دستگاه را باز نکنید. تعمیرات تنها توسط تکنسینهای مجاز شرکت سازنده مجاز است.
- شرایط محیطی ممنوعه: دستگاه را در معرض لرزش شدید، نور مستقیم خورشید، رطوبت جوی بالای ۹۰٪، گازهای خورنده، میدانهای الکتریکی یا مغناطیسی قوی و دمای محیطی زیر ۱۰ درجه سانتیگراد یا بالای ۶۰ درجه سانتیگراد قرار ندهید.
- نفوذ مایعات: در صورت تماس تصادفی دستگاه با آب یا سایر مایعات، بلافاصله آن را خشک و تمیز کنید.
۲. عملیات کاربری پایه
- نصب الکترود: جهت استفاده و نگهداری صحیح، به دفترچه راهنمای الکترود مراجعه فرمایید. در زمان نصب، نشانگر نقطه قرمز روی کابل الکترود را با برآمدگی سوکت روی دستگاه همراستا کرده و جا بزنید. جهت جدا کردن الکترود، ضامن فلزی دور سوکت را به بیرون بکشید.
- روشن کردن: کلید ON/OFF را به صورت کوتاه فشار دهید. صفحه نمایش کامل در عرض ۱ ثانیه ظاهر میشود.
- خاموش کردن: کلید ON/OFF را به مدت ۳ ثانیه فشرده نگاه دارید. دستگاه در صورت عدم استفاده، پس از ۱۰ دقیقه به صورت خودکار خاموش میشود.
- نور پسزمینه: کلید ON/OFF را به صورت کوتاه بفشارید تا نور پسزمینه صفحه نمایش خاموش یا روشن شود.
۳. راهنمای کلیدهای پنل دستگاه
فشردن کلیدهای پنل دستگاه به سه روش صورت میگیرد: فشار کوتاه (فشردن و رها کردن فوری)، فشار طولانی (نگه داشتن به مدت ۳ ثانیه) و نگه داشتن (Hold) (فشردن مستمر جهت تنظیم مقادیر یا تغییر سریع گزینهها).
| کلید روی پنل | شرح عملکرد |
|---|---|
| ON/OFF | روشن کردن دستگاه، خاموش/روشن کردن نور پسزمینه، خاموش کردن دستگاه (با فشار طولانی). |
| MODE / ESC | خروج از منوی جاری، انصراف از تنظیمات، یا تغییر حالت اندازهگیری (pH / ORP). |
| SET / CAL / INFO | حرکت نشانگر به سمت راست در تنظیمات، ورود به حالت کالیبراسیون (فشار کوتاه)، یا بررسی پارامترهای فنی (فشار طولانی). |
| ENT / HOLD | ثابت نگه داشتن (قفل کردن) مقدار نمایشی روی صفحه، یا خارج کردن از حالت قفل. |
| UP / A | ذخیرهسازی دادههای اندازهگیری، افزایش مقادیر در منوها، یا مرور دادههای ذخیرهشده. |
| DOWN / MR | فراخوانی دادههای ذخیرهشده، کاهش مقادیر در منوها، یا مرور دادههای ذخیرهشده. |
۴. مشخصات فنی دستگاه
| پارامتر فنی | مشخصات و محدوده اندازهگیری |
|---|---|
| محدوده اندازهگیری pH | بازه ۲.۰۰- تا ۱۶.۰۰ pH |
| دقت و وضوح pH | وضوح ۰.۰۱ pH / دقت علمی %۰.۲ ± F.S. |
| محدوده اندازهگیری ORP | بازه ۲۰۰۰- تا ۲۰۰۰+ میلیولت (mV) |
| دقت و وضوح ORP | وضوح ۱ میلیولت / دقت علمی %۰.۲ ± F.S. |
| محدوده دمایی | بازه ۱۰.۰- تا ۱۱۰.۰ درجه سانتیگراد |
| دقت و وضوح دما | وضوح ۰.۱ درجه سانتیگراد / دقت دمایی ۰.۲± درجه سانتیگراد |
| استاندارد بافرهای NIST | شامل بافرهای ۱.۶۸، ۴.۰۱، ۶.۸۶، ۹.۱۸، ۱۲.۴۶ |
| استاندارد بافرهای USA | شامل بافرهای ۱.۶۸، ۴.۰۱، ۷.۰۰، ۱۰.۰۱، ۱۲.۴۶ |
| شرایط محیط کاربری | دمای ۵ تا ۶۰ درجه سانتیگراد / رطوبت نسبی کمتر از ۹۰٪ |
| حافظه ذخیرهسازی | ۲۵۶ سری داده کامل |
| ابعاد و وزن دستگاه | ابعاد ۱۴۰ × ۲۱۰ × ۳۵ میلیمتر / وزن ۶۵۰ گرم |
۵. تنظیمات پارامترهای پیشرفته (Parameter Setup)
کلید SET را جهت ورود به منوی تنظیمات فشار دهید. توسط کلیدهای UP/DOWN مقادیر را تغییر داده و با SET تایید نمایید.
- P01 (تنظیمات دما): تنظیم دستی جبران دمایی (بین ۰ تا ۱۰۰ درجه سانتیگراد) یا کالیبراسیون انحراف سنسور دما (دامنه تغییر تا ۱۰ درجه سانتیگراد). در صورت خارج بودن مقدار از بازه مجاز، عبارت
ERRظاهر میشود. - P02 (نوع الکترود): انتخاب الکترود شیشهای pH (عبارت
GLAS) یا الکترود آنتیموان (عبارتANTI). - P03 (محلول استاندارد بافر): انتخاب استاندارد کالیبراسیون بین استاندارد آمریکایی/اروپایی (
USA) یا استاندارد بینالمللی (NIST). - P04 (قفل خودکار صفحه): فعال/غیرفعال کردن قفل خودکار داده (وقتی روی
ONباشد، دستگاه عدد اندازهگیری شده را پس از به ثبات رسیدن قفل میکند). - P05 (خاموشی خودکار): فعال/غیرفعال کردن خاموشی خودکار پس از ۱۰ دقیقه عدم استفاده از دستگاه.
- P06 (پاک کردن حافظه): انتخاب گزینه
YESجهت حذف کامل دادههای ذخیرهشده در حافظه. - P07 (بازگشت به کارخانه): انتخاب گزینه
YESجهت ریست کردن کل تنظیمات دستگاه به مقادیر اولیه کارخانه.
۶. دستورالعمل کالیبراسیون (Calibration Mode)
الف) کالیبراسیون سنسور pH:
- الکترود تمیز را داخل بافر استاندارد از پیش تعیینشده قرار دهید.
- دکمه CAL را فشار دهید. صفحه عبارت
Waitرا نشان میدهد تا عدد پایدار شود. سپس درصد شیب الکترود نمایش داده شده و نقطه کالیبراسیون ذخیره میشود. - نقطه اول کالیبراسیون به صورت پیشفرض بافرهای ۶.۸۶ یا ۷.۰۰ است. پس از ثبت نقطه اول، میتوانید ۴ نقطه دیگر را به صورت دلخواه کالیبره کنید.
ب) کالیبراسیون سنسور ORP:
- الکترود را در محلول بافر کوینهیدرون (Quinhydrone) قرار دهید (اضافه کردن کوینهیدرون به بافر ۴.۰۰ ولتاژ ۲۵۶ میلیولت و اضافه کردن به بافر ۷.۰۰ ولتاژ ۸۶ میلیولت تولید میکند).
- کلید CAL را فشار دهید، منتظر بمانید تا عدد پایدار شود و با کلیدهای UP/DOWN ولتاژ متناظر با محلول را تنظیم کنید. سپس SET را جهت ذخیره فشار دهید.
- نکته مهم کالیبراسیون: در صورتی که ولتاژ اندازهگیری شده خارج از دامنه باشد، عبارت
Errنشاندهنده کثیفی یا کهنگی الکترود یا بافرها است. فشردن دکمه CAL در حین کالیبراسیون، نقاط ذخیرهشده قبلی را پاک میکند.
۷. اندازهگیری و ذخیرهسازی دادهها
روش اندازهگیری:
- الکترود را با آب مقطر بشویید و به آرامی خشک کنید.
- پس از روشن کردن دستگاه، با کلید MODE حالت اندازهگیری را بین pH و ORP تغییر دهید.
- الکترود را در نمونه قرار داده و به آرامی هم بزنید. پس از ظاهر شدن علامت پایداری (Stable)، عدد را ثبت کنید.
- نشانگر ATC روی صفحه نشاندهنده فعال بودن سنسور دمای خودکار است. عبارت Manual نشاندهنده قطع بودن سنسور دما است (در این حالت دما پیشفرض روی ۲۵ درجه سانتیگراد در نظر گرفته میشود).
ذخیره دادهها:
- برای ذخیره داده اندازهگیریشده پایدار، کلید UP / A را فشار دهید. دستگاه حداکثر ۲۵۶ داده ذخیره میکند و در صورت پر شدن حافظه، عبارت
OVERرا نشان میدهد. - برای مرور دادههای ذخیرهشده، کلید DOWN / MR را بزنید. در صورت خالی بودن حافظه عبارت
NONEظاهر میشود.
۸. پیوست: مقادیر بافرهای pH بر اساس دما (استاندارد USA)
تغییرات میزان pH بافرهای کالیبراسیون استاندارد در دماهای مختلف جهت بررسی صحت عملکرد جبرانساز دمایی (ATC):
| دما (°C) | بافر اسیدی ۴.۰۰ | بافر خنثی ۷.۰۰ | بافر بازی ۱۰.۰۱ |
|---|---|---|---|
| ۰ | ۴.۰۱ | ۷.۱۲ | ۱۰.۳۲ |
| ۱۰ | ۴.۰۰ | ۷.۰۶ | ۱۰.۱۸ |
| ۲۰ | ۴.۰۰ | ۷.۰۲ | ۱۰.۰۶ |
| ۲۵ | ۴.۰۰ | ۷.۰۰ | ۱۰.۰۱ |
| ۳۰ | ۴.۰۱ | ۶.۹۹ | ۹.۹۷ |
| ۴۰ | ۴.۰۳ | ۶.۹۷ | ۹.۸۹ |
| ۵۰ | ۴.۰۶ | ۶.۹۷ | ۹.۸۳ |
| ۶۰ | ۴.۰۹ | ۶.۹۸ | ۹.۷۹ |
| ۹۰ | ۴.۲۰ | ۷.۰۲ | ۹.۷۳ |
۹. راهنمای خطاها و عیبیابی سریع
در صورت بروز هرگونه اختلال در عملکرد دستگاه pH متر، کدهای زیر را بررسی نمایید:
| کد خطا | علت احتمالی | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
| Err.Cal | خطای کالیبراسیون | کثیف بودن الکترود، فساد محلول بافر یا طول عمر بالای الکترود. بافرهای تازه استفاده کنید. |
| Err.Temp | عدم شناسایی سنسور دما | سنسور دما (ATC) قطع است یا آسیب دیده است. فیش پشت دستگاه را چک کنید. |
| no.Stb | عدم ثبات و پایداری عدد | وجود حباب هوا در الکترود، کثیفی غشای شیشهای، یا عدم یکنواختی نمونه. الکترود را تکان دهید. |
| OR/UR | خارج از محدوده اندازهگیری | pH نمونه خارج از محدوده ۰ تا ۱۴ است یا اتصالات الکترود قطع میباشد. |
راهنمای کاربری و نگهداری ترازوی دیجیتال دقیق (Radwag R Series)
دستورالعمل جامع شرایط محیطی، راهاندازی فیزیکی، تراز کردن، توزین صحیح و کالیبراسیون داخلی سری AS R PLUS و PS R
۱. اهمیت دقت و تعهد به صحت توزین
- حساسیت ابزار: ترازو یک ابزار غیرفعال نیست، بلکه یک اکوسیستم الکترونیکی بسیار حساس است. پایداری و دقت دادههای آزمایشگاهی مستقیماً به مهارت و تعهد کاربر بستگی دارد.
- نقش کاربر در پیشگیری از خطا: مهارت تکنسین مانع از بروز خطاهای پنهان توزین (نظیر خزش حرارتی یا اثر الکتریسیته ساکن) میشود که میتواند کل نتایج تحقیق یا کنترل کیفیت را باطل کند.
- هدف راهنما: آموزش کامل جهت آمادگی کاربری ایمن، کنترل دقیق شرایط محیطی، نحوه نصب قطعات فیزیکی و اجرای صحیح کالیبراسیون و نگهداری دورهای.
۲. شرایط محیطی بهینه و الزامات استقرار
- پایداری مکانیکی: نصب ترازو روی میزهای سنگین توزین ضد لرزش یا کنسولهای دیواری بسیار پایدار الزامی است.
- آرامش هوا و محیط تمیز: دستگاه را دور از جریان مستقیم باد (کولر، تهویه، دربها) و در محیط کاملاً تمیز و عاری از گرد و غبار قرار دهید.
- پیشگیری از تداخلها: فاصله مناسب با منابع گرمایی مستقیم و میدانهای الکترومغناطیسی قوی را رعایت کنید.
- تخلیه بارهای الکترواستاتیک (ارت): اتصال بدنه ترازو به سیستم ارت از طریق پیچ اتصال زمین پشتی برای جلوگیری از تجمع بارهای ساکن الزامی است.
- محدودههای دمایی و رطوبتی کارکرد: بازه دمایی بهینه بین ۱۰+ تا ۴۰+ درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی حداکثر تا ۸۰٪ میباشد.
- زمان تثبیت دمایی (پایداری حرارتی): در صورت جابجایی یا اتصال جدید به برق، دستگاه باید به تعادل دمایی برسد تا دچار "خزش یا دریفت" نشود:
• سری دقیق PS: حداقل ۴ ساعت زمان پیشگرمایش.
• سری آنالیتیکال AS: حداقل ۸ ساعت زمان پیشگرمایش.
۳. راهاندازی فیزیکی و دستورالعمل تراز کردن
- نصب قطعات در سری آنالیتیکال AS R2.PLUS:
۱. باز کردن قفل قرمز حمل و نقل با چرخش به حالت<OPEN>.
۲. قرار دادن کفی محافظ پایینی داخل محفظه شیشهای.
۳. قرار دادن حلقه سانتراژ به صورتی که بخش برجسته آن رو به بالا باشد.
۴. نصب محفظه شیشهای بادگیر کوچک و در نهایت قرار دادن کفه توزین روی پین مرکزی. - نصب قطعات در سری دقیق PS:
۱. برداشتن چسب روی فنر تخلیه الکتریکی ارت (واقع در پینهای لاستیکی زیر کفه).
۲. قرار دادن کفه با احتیاط روی پینهای لاستیکی.
۳. نصب محفظه بادگیر شیشهای (فقط برای مدلهای دارای دقت ۱ میلیگرم d=0.001g). - روش تراز کردن (Leveling): با چرخاندن پایههای ترازو، حباب هوای نشانگر تراز را دقیقاً به مرکز دایره داخلی هدایت کنید. تمام پایهها باید به طور پایدار و محکم روی سطح میز قرار گیرند.
- روشن کردن: اتصال آداپتور به برق و دستگاه. بعد از تست خودکار صفحه نمایش و شنیدن صدای وزنه کالیبراسیون داخلی، ترازو باید عدد صفر پایدار را نشان دهد. در غیر این صورت کلید Zero را بزنید.
۴. راهنمای کلیدها و پنل کاربری
- سیستم ثبت و رهگیری (ورود): برای دسترسی به پایگاه داده و ذخیره توزینها، دکمه Database را زده، کاربر
<ADMIN>را انتخاب کرده و پسورد پیشفرض 1111 را وارد نمایید. - تفاوت توزین صفر (Zero) و ترا (Tare):
• کلید Zero: نقطه مبنای صفر را در حالت کفه خالی تنظیم میکند.
• کلید Tare: وزن ظرف نمونه را کسر کرده و نمایشگر را صفر میکند. توجه داشته باشید وزن ظرف + وزن نمونه نباید از ظرفیت نهایی (Max) ترازو بیشتر شود.
| کلید پنل | عملکرد (میانبر صفحه کلید) |
|---|---|
| ON/OFF | روشن و خاموش کردن دستگاه یا حالت آمادهباش (Stand-by) (F9) |
| Zero | صفر کردن مقدار وزن (فقط در حالت کفه خالی) |
| Tare | ترا کردن وزن ظرف و مخزن نمونه |
| Adjustment | اجرای سریع کالیبراسیون داخلی دستگاه (F6) |
| Database | ورود به پایگاه داده کاربران، محصولات و اوزان کسر شده (F10) |
| Mode | تغییر حالت کاری دستگاه (شمارش قطعات، توزین و...) (F5) |
| Setup | ورود به تنظیمات حالت کاری فعال (F11) |
| Menu | ورود به منوی اصلی تنظیمات دستگاه (F7) |
۵. اصول و قوانین توزین دقیق و عیبیابی ارقام
- بارگذاری و مرکزگرایی: نمونهها را به صورت دستی و با احتیاط کامل در مرکز کفه قرار دهید تا خطای گوشهای یا بارگذاری خارج از مرکز رخ ندهد.
- شاخص ثبات (Stability): توزین را تنها زمانی یادداشت یا ثبت کنید که نماد دایره یا تیک پایداری در سمت چپ نمایشگر ظاهر شده باشد.
- ممنوعیت اندازهگیری متحرک (دینامیک): از توزین نمونههای در حال حرکت خودداری کنید. هنگام اضافه کردن تدریجی مواد، بین هر افزودن صبر کنید تا علامت ثبات مجدداً روشن شود.
- ملاحظات میدان مغناطیسی: از توزین نمونههای مغناطیسی به طور مستقیم روی کفه خودداری کنید تا از آسیب دائمی به سنسور پیشگیری شود.
- نکته پایداری ترازوهای فوقدقیق (d=0.01 mg): قابلیت خاموشی خودکار نور پسزمینه را غیرفعال کنید. گرمای ناشی از روشن/خاموش شدن لامپ نمایشگر باعث تغییر دمای محیطی سنسور و بروز خطا میشود.
۶. راهنمای تمیزکاری و مواد مجاز
هشدار: قبل از شروع تمیزکاری، دوشاخه برق را جدا کرده و درگاههای باز پشت بدنه را با درپوشهای پلاستیکی بپوشانید. نفوذ مایعات به دهانه پین کفه به سنسور آسیب دائمی میزند. اطراف مجرای پین را با قلمموی نرم تمیز کنید.
| قطعه ترازو | حلال تمیزکننده مجاز | پروتکل و هشدارها |
|---|---|---|
| شیشه محافظ | استون (شوینده آلی) یا آب | از مواد پاککننده قلیایی و ساینده اکیداً استفاده نشود. |
| پلاستیک ABS بدنه | آب و صابون ملایم | استفاده از دستمال کتان یا سلولزی. از مواد شیمیایی خورنده استفاده نشود. |
| کفه استیل | آب گرم و صابون ملایم | استفاده از دستمال میکروفایبر تمیز. از سفیدکننده یا کلر استفاده نشود. |
| بخشهای آلومینیومی | سرکه یا آبلیمو ملایم | استفاده از تمیزکنندههای اسیدی سبک با میکروفایبر. از برسهای زبر استفاده نشود. |
- ممنوعیت دستمال کاغذی: هرگز قطعات را با دستمال کاغذی خشک نکنید؛ الیاف میکروسکوپی جدا شده از آن باعث اختلال مکانیکی در سنسور توزین میشود. قطعات را در هوای آزاد بگذارید تا خشک شوند یا از دستمال میکروفایبر بدون پرز استفاده نمایید.
۷. عیبیابی خطاها و نشانگرهای فنی
در صورت بروز خطا یا مشاهده نمادهای غیرعادی کدهای زیر را بررسی نمایید:
| کد وضعیت/خطا | علت احتمالی | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
| Lo mass | کمتر بودن وزن از حداقل توزین | وزن نمونه از حداقل ظرفیت مجاز کمتر است. نمونه بیشتری بگذارید و Zero بزنید. |
| نماد دماسنج چشمکزن | ناپایداری دمای بدنه ترازو | نوسان دمای محیطی شدید در سری AS. تا تثبیت دما صبر کرده و کالیبراسیون داخلی بزنید. |
| نوسان دائم رقم آخر | نویز باد، لرزش یا بار ساکن | میز تراز نیست، درب باز است، یا اتصال ارت قطع است. شرایط استقرار را بررسی کنید. |
| Err.Null | خطای نقطه صفر هنگام روشن کردن | موانعی زیر کفه است یا پین کالیبراتور گیر کرده است. کفه را بردارید و چک کنید. |
| Err.Full | اضافهبار روی کفه ترازو | سریعاً وزنه سنگین را بردارید؛ وزن روی کفه فراتر از ظرفیت نهایی (Max) است. |
تعهدنامه و قوانین ایمنی ورود به آزمایشگاه
برای فعال شدن دکمه شروع آزمون ایمنی، لطفاً مفاد تعهدنامه زیر را به دقت مطالعه کرده و تایید نمایید:
تعهد میدهم در تمامی زمانهای حضور، از روپوش، دستکش، ماسک و عینک ایمنی استفاده کنم.
متعهد میشوم به هیچ عنوان هیچگونه پسماند، اسید، باز یا حلال شیمیایی را در سینک تخلیه نکرده و آنها را در ظروف لیبلدار پسماند بریزم.
پذیرش کامل دارم که رقیقسازی اسید را فقط با اضافه کردن تدریجی اسید به آب و زیر هود انجام دهم.
متعهد میشوم بلافاصله پس از اتمام کار با دستگاهها، آنها را از پریز برق جدا کنم و بدون آموزش با دستگاهی کار نکنم.
متعهد میشوم هیچگونه تجهیزات، وسایل شیشهای یا مواد شیمیایی را تحت هیچ شرایطی از آزمایشگاه خارج نکنم.
میپذیرم که نقض هر یک از این قوانین موجب لغو مجوز کار در آزمایشگاه به مدت ۱۰ روز خواهد شد.
آزمون صحتسنجی اطلاعات ایمنی
جهت دریافت مجوز، به سوالات چهارگزینهای زیر به درستی پاسخ دهید:
ثبت اطلاعات دانشجویی
تبریک! شما آزمون ایمنی را با موفقیت پشت سر گذاشتید. مشخصات خود را برای ثبت محلی نتیجه وارد نمایید:
اطلاعات این فرم فقط در همین مرورگر ذخیره میشود و برای تأیید رسمی، به مسئول آزمایشگاه مراجعه کنید.
جمهوری اسلامی ایران
گواهی ثبت محلی تعهدنامه ایمنی آزمایشگاه پسماند
بدینوسیله ثبت میشود دانشجو علی رضایی با مطالعه آییننامه ایمنی و گذراندن موفقیتآمیز آزمون، تعهد خود به رعایت پروتکلهای HSE، دستورالعملهای کار با اسیدها و بازها و روش صحیح دفع پسماندهای شیمیایی را در این سامانه ثبت کرده است. این ثبت محلی بهتنهایی مجوز رسمی فعالیت یا جایگزین تأیید مسئول آزمایشگاه نیست.